Edit�r'den
Bili�im Harcamalar�
Hangi Linux?
Sanal Yerel A�lar�
Serbest Yaz�l�m - II
Veritaban� Bile�enleri
Windows G�venli�i - I
CISN Ar�iv
Anket
Geribildirim


Computing & Information Services Newsletter
Veritaban Bileenlerinin simlendirilmesi
     
 

Veritaban: Birbirleriyle ilikileri olan verilerin tutulduu, mantksal ve fiziksel olarak tanmlarnn olduu bilgi depolardr. Veritabanlar gerekte var olan ve birbirleriyle ilikisi olan nesneleri ve ilikileri modeller.

Veri Taban Ynetim Sistemi (VTYS): Veritabanlarnn kurulmasnda, tanmlanmasnda ve iletilmesinde kullanlan yazlmlarn genel addr.

Bir veritaban zerinde birden fazla veritaban bileeni vardr; bu bileenler, saklanmak istenen ham bilginin, belli bir formatta alnarak, veri haline gelmesi ileminde etkin rol oynarlar.

Tables:

Verilerin mantksal olarak sakland ortamlardr. Tablolar adlandrrken tablonun ierii ile uyumlu olmasna dikkat etmek gerekir. Tablo adlarnn ve tablolarda kullanlan kolon adlarnn ka karakter uzunluunda olduu, zerinde allan veritabannn tablo ve kolon zelliklerinden renilmelidir.

rnek olarak, bir kurumda sat ve retim blmn ilgilendiren iki ayr tabloyu rnek alalm. Tablolar yle olsun:

SATI blm RETM blm
st_urun ur_malzeme
st_musteri ur_malzeme_tip

Tablolar veritabannda create table tablo_ad biiminde yaratlrlar. Bir veritabannda tablolar mantksal olarak gruplayabilmek de olasdr. rnekteki "st" sat blmn, "ur" retim blmn anlatmaktadr. Bu ekilde bir tanmlama kullanarak mantksal olarak bir gruplama ya da dzenleme yaplm olur.

Columns:

Kolonlar varlklarn zelliklerini tanmlar. Kolonlara verilen adlar, konusuna gre anlaml olmaldr. lk iki ya da drt karakterlik ksm, ait olduu tablonun adnn ksaltmas olmas tercih edilir. Bunun kullanmdaki avantaj join'li yaplan sorgularda "ambiguous column name" hatasna dme olaslnn ortadan kalkmasdr.

rnek olarak;

st_urun( st_malzeme(
urun_no smallint, malz_no smallint,
urun_ad char(20)) malz_tip smallint))

Indexes:

Index'ler de herhangi bir tabloya bal olarak alrlar, adlandrlmalar ona gre olur.

rnek olarak;

st-urun(
urun_no smallint,
urun_ad char(20))

Index'ler unique ya da non-unique (duplicate) olarak yaratlabilirler. Index yazm ekli yledir:
tablo_ad + kolon_ad + unique/non-unique + idx

"st_urun" tablosu "urun_no" kolonuna gre unique olarak u ekilde index'lenir:
st_urun_urun_no_idx

"Composite index" kullanlcaksa, yani birden fazla kolon stnde index oluturmak isteniyorsa u biimde olur:
st_urun_urun_no + urun_ad + idx

Yazm ekli yledir:
tablo_ad +kolon_ad1 +kolon_ad2 +unique/non-unique +idx
12345

Burada 2 ve 3 nolu alanlarda kolon adlarn gryoruz; bu ayn zamanda, index'in "urun_no" kolonu altnda, "urun_ad" kolonuna gre yaplmasn salar. Index yaratlrken adlarnn uzun olmasndan kaynaklanan bir hatayla karlalrsa, veritabannn kabul ettii maksimum ad uzunluuna gre, anlam btnln bozmadan ismi ksaltmak gerekir.

Primary Key:

Primary key, bir tablonun her satrnda bir kolonun bir kez kullanlmasn tarifler. Kullanm ekli yledir:
kolon_ad_pk
ya da
pk_kolon_ad

Birden fazla kolon bileik olarak "primary key" olarak tanmlanabilir. rnein;
urun_no_urun_ad_pk
ya da
pk urun_no_urun_ad

Foreign Key:

Foreign key birbirleriyle ilikili olan tablolarn ilikisini kolon seviyesinde ifade eder. Kullanm u ekildedir:
Referans alnan tablonun_Kolon_ad_Referans edilen tablonun_Kolon_ad_fk
ya da
fk_ Referans alnan tablonun_Kolon_ad_ Referans edilen tablonun_Kolon_ad

Birden fazla kolon bileik olarak foreign key olarak tanmlanabilir. rnein;
urun_no_urun_ad_pk
ya da
pk urun_no_urun_ad

Check Constraint:

Bir tablodaki kolon adlar kullanlarak verilerin snrlar belirlenebilir, ilk giri deeri DEFAULT olarak atanabilir. Kullanm biimi yledir:
kolon_ad_chk
ya da
kolon_ad_def

rnek olarak, "st_urun" tablosunun "urun_no" kolonu zerinde bir constraint olduu u ekilde belirtilir:
st_urun_no_chk

Stored Procedures (SPL):

SPL yaplan bir i sonucu uygulanan ilemlerdir. SPL'lere verilen adlar yaptklar i ve ilemlerle uyumlu olmaldr.

SPL'ler yaptklar ileme gre mantksal olarak gruplandrlabilirler. rnein, sat blmndeki retim tablosunda insert (bilgi girii) ilemi yapan bir SPL'in ad sp_ur_insert _bil, delete (silme) ilemi yapan bir SPL'in ad sp_ur_delete_bil olursa mantksal olarak bir gruplandrma yaplm olur.

SPL'ler veritabnda create procedure SPL_ad ile yaratlp execute SPL_ad ile altrlrlar.

Triggers:

Trigger'lar da SPL'lerin zel bir trdr. Yaplan bir ilem sonucunda otomatik olarak arka planda yaplmak iin tetiklenen bir ilemdir.

Triggers adlandrmalar SPL ile ayn zellikleri tar, mantksal gruplandrmaya dikkat edilir. Trigger'lar tablo baznda alrlar, dolaysyla hangi tablo stnde alyorlarsa o tablonun ad ile birlikte kullanlrlar. Bir trigger zerinde insert, update, delete ilemleri olabilir; trigger adlar, tablo ad ile birlikte yaptklar ilemi de yanstmaldrlar.

rnein; rn tablosunda "st_ urun_ins" insert ilemi yapan, "st_ urun_del" delete ilemi yapan, "st_ urun_ins" ise update ilemi yapan bir trigger olarak veritabannda create trigger trigger_ad eklinde yaratlrlar.

Bahar engn

 
     
  - BAA DN -  
2002 METU CC
Design: CC - INFO